Een speciale naald nodig voor tijdcode vinyl?

Geschreven door Reind Dooyeweerd maandag, 18 juni 2007 05:08

De laatste tijd gaan steeds meer mensen over op het gebruik van tijdcode systemen en alles wat daar bij hoort. Nu is een daarbij behorende vraag, welke elementen moet ik daar nou bij aanschaffen? Naar mijn mening een overbodige vraag maar aangezien ik hem de afgelopen weken al een aantal keer in mijn mailbox aan trof toch maar een stukje over de zin en onzin van de zogenaamde speciale elementen voor gebruik bij tijdcode vinyl.

Om dan toch maar de koe bij de hoorns te vatten, Ortofon bracht vorig jaar de Digitrack uit en claimt daarbij een nog betere weergave te geven van tijdcode vinyl dan al zijn andere elementen, daardoor zijn mensen gaan twijfelen of hun huidige elementen wel voldoen bij een eventuele overstap naar een digitaal systeem. Vrij vertaald uit de brochure komt het op het volgende neer,

“Ortofon presenteert u de eerste naald die beter presteert bij het afspelen van je tijdcode vinyl maar ook nog eens in staat is je normale vinyl af te spelen. Daarnaast hebben we het element een hogere output gegeven zodat je geluid harder door komt op je phono pre-amps terwijl we met een zo laag mogelijke naalddruk zo min mogelijk schade aan richten op je tijdcode vinyl”

Nu liegt Ortofon niet zozeer in zijn folder maar de vraag is heb je het nodig? Nee, naar mijn mening niet. Het is namelijk als volgt, het enige wat een element hoeft te doen bij het gebruik van tijdcode vinyl is het signaal door geven aan de “geluidskaart” (ik noem het nu even geluidskaart in plaats van Scratchamp, Scratchbox of Audio8) en laat dat signaal nou net binnen het bereik liggen van alle elementen die er zijn. De digitrack zou het signaal beter door geven dan alle andere Ortofon elementen volgens de folder en ook hierbij heb ik mijn twijfels en vraag ik me meteen af wat het nut ervan zou moeten zijn? Als zelfs de Pro versie (goedkoopste naaldje van Ortofon in de dj reeks) al prima in staat is om tijdcode weer te geven waarom zou ik dan een element moeten hebben wat dat nog beter kan? Het is namelijk totaal irrelevant of die tijdcode voor 100% door komt of voor 110%, als het werkt dan werkt het tenslotte zo simpel is het nou eenmaal bij tijdcode vinyl.

Geluidskwaliteit is dus een onbelangrijke factor in dit verhaal, het enige wat de naald moet doen is tijdcode weer geven en dat kunnen alle elementen zoals ik eerder zei.

Dan het feit dat men er mee kan scratchen, en dat er een lagere tracking mogelijk is. Ook wederom is hier wat tegenover te zetten. Laten we de Concode DJ eens nemen, een allround element waarmee de gebruiker en een goede geluidskwaliteit heeft, en mee kan scratchen, prima is om mee te digitaliseren, en in staat is tijdcode prima door te geven aan de geluidskaart. De Concode DJ trackt net als de Digitrack ook bij 3 gram maar kost in veel gevallen een 25 euro minder dan de Digitrack.

Dan nog de hogere output, ook hier kun je je vraagtekens bij zetten. Het is tenslotte bij de huidige systemen al lang niet meer zo dat je een high output element nodig hebt. Dat was vroeger zo bij Final Scratch 1 en 1.5 maar bij versie 2 was dat probleem al lang en breed opgelost en ook alle andere fabrikanten van tijdcode systemen hebben hun zaakjes zo voor elkaar dat high output elementen overbodig zijn.

Laten we de specs eens naast elkaar leggen van de Digitrack en de allrounder… de Concorde DJ,

• Output voltage at 1000 Hz, 5cm/sec. - 8 mV
• Channel balance at 1 kHz - 1,5 dB
• Channel separation at 1 kHz - 22 dB
• Channel separation at 15 kHz - 15 dB
• Frequency range at - 3dB - 20-20.000 Hz
• Frequency response - 20-18.000 Hz -3 /- 2dB
• Compliance, dynamic, lateral - 12 ?m/mN
• Stylus type – Spherical
• Tracking force range - 2-4 g (20-40 mN)
• Tracking force, recommended - 3,0 g (30 mN)

• Output voltage at 1000 Hz, 5cm/sec. - 6 mV
• Channel balance at 1 kHz  -2 dB
• Channel separation at 1 kHz - 23 dB
• Channel separation at 15 kHz - 15 dB
• Frequency range at - 3dB - 20-20.000 Hz
• Frequency response - 20-18.000 Hz + 3 / - 2 dB
• Compliance, dynamic, lateral 9 µm/mN
• Stylus type Spherical
• Tracking force range 2,0-4,0 g (20-40 mN)
• Tracking force, recommended 3,0 g (30 mN)

Zoals te zien in de specs ontlopen de elementen elkaar zo goed als niets, je betaald echter wel een beetje meer voor de Digitrack terwijl deze geen merkbaar betere prestaties levert. Waarom dan toch een Digitrack? De eerste die mij dat kan vertellen inclusief aantoonbaar bewijs is mijn held van de dag, het verschil in specs is te verwaarlozen dus waarom meer betalen als ieder element in staat is die tijdcode goed weer te geven? Op de Music Messe 2007 heb ik met een meneer van Ortofon gesproken, een half uur lang wel te verstaan waarin het enige onderwerp was waarom een speciale naald kopen als de huidige naalden en elementen ook prima in staat zijn diezelfde taak te vervullen? Na een half uur had ik nog steeds geen bevredigend antwoord en dan kan er een technische specificatie of meet resultaat op tafel gegooid worden (gebeurde overigens niet), als in de praktijk blijkt dat product A en product B gelijk presteren (mijn vergelijking was toen de Concorde DJ versus de Digitrack aangezien deze elementen vergelijkbare specs hebben) op het vlak van tijdcode vinyl, waarom zou ik dan voor een Digitrack meer betalen van voor een Concorde DJ waar ik alles mee kan?

Mijn advies in dit hele verhaal is dus vrij simpel, koop gewoon lekker de Concorde DJ en steek het verschil in je zak of koop er een mooie luxe set van in een mooie opbergdoos en een extra reserve naald want het voordeel wat je met de digitrack zou moeten behalen is EN nooit merkbaar (je tijdcode heeft namelijk 0,0 invloed op je geluid en dient alleen voor de positie bepaling van je naald op de plaat in de software) EN ieder ander Ortofon element zal je tijdcode goed uitlezen.

Bij het aanschaffen van een digitaal systeem is het dus niet nodig ook je elementen te vervangen, zelfs een Pro naaldje zal volstaan om je tijdcode vinyls goed af te spelen. Wil je echter naast tijdcode vinyl ook nog normaal vinyl af spelen en een beetje scratchen dan is de DJ aan te raden mits je beschikt over een lichte en spelings vrije toonarm (Super OEM waarbij de speling verwijderd is of de SL12XX MKX).

Eigenlijk is het heel simpel, ieder element is in staat prima tijdcode vinyl af te spelen dus baseer je de keuze op randvoorwaarden als je hoofdgebruik het afspelen van tijdcode vinyl is. Wil ik ook nog normaal vinyl afspelen, scratch ik ja of te nee, wat voor toonarm zit er op mijn draaitafel en dergelijke.

Tijdcode vinyl buiten beschouwing gelaten (dat kan dus ieder element) kun je je keuze op onderstaand baseren.

• Wil je een perfecte weergave bij het afspelen van normaal vinyl, scratch je niet en heb je een draaitafel die voorzien is van een lichte en spelings vrije toonarm (Super OEM ontdaan van speling of de Technics SL12*vul maar in* MK*vul maar in*) dan pak je de Ortofon Nightclub.
• Scratch je, speel je ook normaal vinyl en wil je dat het goed klinkt dan pak je de Concorde DJ. Vereisten aan de toonarm zijn gelijk aan die van de Ortofon Concorde Nightclub. Pak overigens wel de sferische versie, de elips kun je tenslotte niet mee scratchen (elips bestaat overigens geloof ik ook niet meer want die gaat vandaag de dag door voor Arkiv).
• Scratch je veel maar heb je een draaitafel die niet beschikt over een goede toonarm dan pak je de Concorde Scratch, nadeel is dat je met een hogere tracking moet werken ten opzichte van de Concorde DJ maar dat is nou eenmaal een nadeel van een goedkopere draaitafel met zwaardere arm en speling op de lagers. Nog een nadeel van de scratch is dat hij het minste klinkt van de 4 genoemde elementen in deze lijst maar daarentegen zelfs op de meest belabberde toonarm stabiel is.
• Doe je af en toe een beetje simpel scratchwerk maar mix je vooral dan pak je de Concorde Pro, presteert prima op zo’n beetje alle draaitafels. Geluids kwaliteit is minder dan die van de DJ en Nightclub maar de Pro is ook het goedkoopste element wat er te krijgen is van Ortofon.

Waarom alleen Concorde’s in dit verhaal en geen OM versies? De reden is simpel, een Concorde is gewoon mooier dan een OM versie en daar houd het verder ook op. Een Concorde zal verder niet beter presteren of iets dergelijks maar is wel wat duurder.

Waarom alleen Ortofon? Op dit moment is Ortofon de enige fabrikant die in staat is goede elementen te maken. Helaas valt ook Ortofon een beetje voor de marketing vandaag de dag en is de helft van het assortiment overbodig naar mijn mening (de 4 genoemde elementen zouden al een compleet assortiment zijn). Stanton en Shure zijn natuurlijk ook nog aanwezig op de markt, de Whitelabel van Shure is een raar element wat last heeft van instabiliteit, Stanton heeft weinig bijzonders meer in het assortiment zitten wat EN goed en nog van een redelijke prijs is. Blijft Ortofon over als fabrikant die in staat is goede elementen te maken tegen een fatsoenlijke prijs.

Waar is de q-bert, en kan ik die niet gebruiken voor tijdcode vinyl? Tuurlijk kan je de q-bert gebruiken (zoals ik eerder aan haalde, dat kan ieder element) maar leg de Concorde DJ er eens naast qua specs en lijkt het er dan niet verdacht veel op dat het gewoon een high output versie is van de Concorde DJ?

Ik kan iedereen de Concorde DJ dus van harte aan raden, trackt goed bij een laag aantal grammen contra gewicht, klinkt goed, is prima in staat om tijdcode vinyl af te spelen en je kunt er net zo hard mee krassen als de q-bert. ;-)