Een stukje over het element en de naald

Geschreven door Reind Dooyeweerd woensdag, 06 april 2005 15:15

Diamonds aren't for ever.
Alle dj naalden zijn van diamant en zij leven in tegenstelling tot wat een juwelier zal beweren NIET voor altijd. Je naald reist nogal wat kilometers tijdens het afspelen van je vinyl en deze reis word bij een benedenwaartse druk gemaakt die gelijk staat aan 16.000 ponden per 1,5 vierkante cm als je het gemiddelde neemt! Daarbij neemt de temperatuur van de naald tot meer dan 300 graden Fahrenheit toe tijdens het afspelen veroorzaakt door de wrijving tussen het diamand van de naald en het vinyl.

Deze marteling zal zelfs de hardste stof die we kennen (diamant) uitputten. Een uitgeputte naald zal je vinyl verzameling ruïneren en dat terwijl de meeste vinyl verzamelingen meer waard zijn dan de draaitafel en bijbehorende installatie waar zij op worden afgespeeld.

Hoe weet ik wanneer ik mijn naald moet vervangen?
De slijtage van de naald is langzaam en onvermijdelijk net als banden slijtage bij een auto. Natuurlijk geef je goede zorg aan je naald en platen en verlengt dat de levensduur van beiden aanzienlijk. Echter werkt wat stof of vuil in de groef van je plaat als een malend poeder welke je vinyl langzaam maar zeker naar zijn einde helpt.

Bij een goede behandeling van naald en plaat kan van een naald worden verwacht dat deze ongeveer 500 tot 750 uur mee zal gaan. Voor de meeste mensen betekent dit dat je de naald eens in het jaar moet vervangen. Mits je natuurlijk niet al te vaak je element uit je handen laat vallen en hem zo af en toe per ongeluk zelf een stukje over de plaat heen sleept doordat je hem aan stoot.

Hoe klinkt een versleten naald?
Het leren om de symptomen van een versleten naald te herkennen is een belangrijk aspect van je naalden onderhoud. In het ergste geval schuift ie zo van de eerste groef naar de laatste zonder meer geluid weer te geven dan een behoorlijke ruis maar in dat geval ben je al wel heeeeeeeeel erg ver heen en goed bezig om de zaak flink te vernielen. Hoe herken je het op tijd? Het is eigenlijk heel makkelijk, een versleten naald zal erg beroerd klinken in de hoge tonen en deze krakend weer gaan geven. Je hoort de naald ook vaak "tikken" en aan het algehele geluid is het vaak ook vrij makkelijk te horen. Vergelijk voor de grap het verschil maar eens na de aanschaf van een nieuwe set naalden.

Een versleten naald zal ook veel meer stof en vuil op pakken dan een nieuwe. In principe is een naald punt namelijk niet scherp zodra je hem uit de verpakking haalt maar wordt hij het door het afslijten steeds puntiger en komt daardoor steeds dieper in de groef te liggen waar ook het vuil zich ophoopt. De naald leest de plaat namelijk niet in tegenstelling tot wat veel mensen denken met de punt maar juist met de zijkanten.

Een in goede staat verkerende naald zal dus nooit de bodem van de groef raken.

Komen de symptomen je erg bekend voor dan word het tijd om de zaak te gaan vervangen. Behalve dat je niet de volle geluids kwaliteit uit vinyl en element weet te halen is het ook nog eens heel erg slecht voor je vinyl en zal het een tandje harder slijten dan normaal.

Spherisch of Eliptisch

• Spherisch.
  Deze uiteindevorm lijkt op het uiteinde van een balpen dankzij het symmetrische ontwerp.  Naalden met een spherisch ontwerp zijn goedkoper om te produceren. Daarentegen geven zij een hogere plaat slijtage en zullen ze heel iets minder klinken. Dit is omdat het contactgebied van de diamant tot 2 kleine punten beperkt is. Dit plaatst de volledige benedenwaartse druk (die algemeen als het volgen van kracht wordt bedoeld) op de twee zeer kleine gebieden van de diamand, resulterend in verhoogde plaatslijtage.
  
  Een voordeel van een spherisch geslepen naald is dat deze minder gevoelig is voor stof. De naald ligt tenslotte minder diep in de groef en zal dus ook veel minder stof en vuil op pikken tijdens het afspelen. Daardoor is het een uitkomst bij versleten of hele oude platen.
  
  
• Elliptisch (ovaal).
  Voordeel van de elips is een lagere slijtage doordat het contactoppervlak tussen naald en plaat vele malen groter is dan bij een spherische naald. Ook is de geluidskwaliteit in vergelijking met de spherische naald wat hoger (naald kan beter "volgen" door groter contact oppervlak EN omdat de naald dieper in de groef terecht komt).  Een nadeel van een elips is het grotere contactoppervlak, hierdoor zal de wrijving ook hoger zijn ten opzichte van de plaat waardoor er meer anti-skating nodig (en zijn deze naalden dus uitermate ongeschikt om te gebruiken voor scratchen) is om de gegenereerde krachten te corrigeren. De naalden zijn ook duurder omdat ze moeilijker te produceren zijn. 

Het bevestigen van de naald aan het cantilever.
Het diamantuiteinde kan worden vast gezet aan het cantilever op 2 manieren. In het goedkoopste geval is het kleine diamant uiteinde eenvoudig gelijmd op het eind van cantilever. Hoewel dit type naald het goedkoopst is te vervaardigen en te vervangen kan het vrij gemakkelijk breken door zijn gelijmde verbinding. Een voorbeeld hier van is als je een naald even lekker boven op een plaat laat vallen vanaf een afstandje. (niet mee gooien dus)


In het andere geval wordt er een piepklein gaatje geboord in het einde van het cantilever welke net iets kleiner is als de diamant tip. Daarna wordt de diamant tip in het cantilever geperst en verlijmd wat resulteert weer in een stevigere naald cantilever verbinding.

Het onderhoud van de naald
De naald is een precisieinstrument dat correcte zorg vereist om zijn levensduur te verlengen en superieure technische prestaties te handhaven. Toevallig ruw gebruik even daar gelaten, is stof de nummer één vijand van de naald. Regelmatig schoonmaken met het daarvoor bestemd borsteltje kan dus geen kwaad en zo af en toe een platenborstel over je vinyl heen halen is ook geen overbodige luxe.

Welke naald?
Voor het instapwerk is de Concorde Pro of de Stanton AL500MKII aan te bevelen. De laatst genoemde kan iets meer oepsjes hebben dan de Concorde maar klinkt daarintegen ook iets minder. Voor het betere all round werk kan een Concorde DJK genomen worden waarmee eigenlijk alles kan worden gedaan terwijl het naaldje ook nog eens goed klinkt. Alle genoemde elementen hebben een spherische vorm, maar wanneer neem je dan een eliptisch element en welke? Een eliptisch element neem je alleen wanneer je een draaitafel hebt die beschikt over een lichte toonarm die spelingsvrij is en wanneer het gros van de beweging voor uit is (eigenlijk alleen vooruit dus behalve het cue’en) en je platen in een goede conditie zijn, een elips laat zoals eerder vermeld vuil ook beter horen dan een spherisch element.

Voor scratchen is er eigenlijk maar 1 algemeen wereldwijd geaccepteerd element: de Shure M44-7. Deze naald heeft een lage naalddruk nodig (daardoor lage dwarskrachten) en geeft daardoor dus (je raadt het al) minder slijtage tijdens het scratchen.

Verwacht echter NIET een wereld van verschil tussen de ene of de andere naald. Een goede geluidsinstallatie is VELE malen belangrijker. Een Stanton 500 op een goede PA installatie klinkt een STUK beter dan een Ortofon Nightclub op een of ander yokohama PA ding.

Ga dus niet te snel klauwen met geld uitgeven voor een element omdat ie er zo mooi uitziet of omdat iedereen zo lyrisch is over de geluidskwaliteit...